Słup na działce, np. energetyczny, telekomunikacyjny czy instalacja gazowa lub inna przesyłowa to dla wielu właścicieli źródło frustracji i bezsilności. Często pojawia się pytanie: czy można żądać usunięcia instalacji, czy raczej domagać się odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości? Wyjaśniamy, kiedy właściciel działki ma realne szanse na usunięcie urządzeń przesyłowych, a kiedy rozsądniejszym krokiem będzie uzyskanie rekompensaty pieniężnej od zakładu przesyłowego.
Czym jest służebność przesyłu?
Zasady dotyczące urządzeń przesyłowych reguluje art. 305¹–305⁴ Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nimi, przedsiębiorstwo energetyczne, gazowe lub telekomunikacyjne może korzystać z cudzej nieruchomości w zakresie niezbędnym do eksploatacji i utrzymania swoich urządzeń – za odpowiednim wynagrodzeniem za słup na działce.
Jeśli jednak służebność przesyłu nigdy nie została ustanowiona, a przedsiębiorstwo korzysta z działki bez umowy czy decyzji administracyjnej, właściciel może wystąpić z roszczeniami:
- wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości (art. 224–225 k.c.),
- o usunięcie urządzeń – na podstawie art. 222 § 2 k.c., czyli tzw. roszczenia negatoryjnego.
W praktyce sądy bardzo ostrożnie podchodzą do żądań usunięcia infrastruktury przesyłowej. Uznają, że taka ingerencja musi być proporcjonalna do interesu publicznego, jakim jest zapewnienie ciągłości dostaw energii czy gazu.
Postępowanie przed sądem – wniosek o usunięcie słupa czy wynagrodzenie?
Orzecznictwo sądowe wyraźnie rozgranicza sytuacje, w których właściciel może żądać demontażu urządzenia, od tych, w których przysługuje mu jedynie odszkodowanie. Trzeba pamiętać, że żądanie usunięcia słupa jest wyjątkiem, a nie regułą. Najczęściej właściciel może skutecznie dochodzić ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem albo rekompensaty za bezumowne korzystanie z gruntu.
Wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości – co wpływa na wysokość?
Wysokość wynagrodzenia za słup lub rurociąg ustala się na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy, który analizuje:
- Powierzchnię gruntu zajętą przez urządzenia.
- Zakres ograniczenia prawa własności.
- Wpływ infrastruktury na możliwość zabudowy.
- Okres bezumownego korzystania.
Każda sprawa jest indywidualna, i kluczowe jest w tym przedmiocie stanowisko i opinia biegłych, którzy wskażą kwotę należnego odszkodowania za słup na działce.
Usunięcie słupa lub innej instalacji z działki – kiedy to możliwe?
Żądanie demontażu słupa lub przebudowy linii albo usunięcie instalacji ma szansę powodzenia tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy:
- Przedsiębiorstwo nigdy nie uzyskało zgody właściciela ani decyzji administracyjnej.
- Nie doszło jeszcze do zasiedzenia służebności.
- Urządzenie realnie uniemożliwia korzystanie z nieruchomości – np. blokuje dojazd, ogranicza zabudowę lub powoduje nadmierne uciążliwości.
Nawet w takich przypadkach sądy często proponują rozwiązanie kompromisowe: przesunięcie słupa lub ustanowienie służebności z wynagrodzeniem. Wynika to z potrzeby ochrony interesu publicznego i bezpieczeństwa sieci przesyłowych.
Słup na działce: postępowanie krok po kroku
Postępowanie w zakresie instalacji przesyłowych powinniśmy rozpocząć od:
Krok 1 – ustalenie stanu prawnego
Należy sprawdzić księgę wieczystą i ewidencję gruntów, by ustalić, czy wpisano służebność przesyłu. Tytuł prawny do nieruchomości i sprawdzenie księgi wieczystej to jeden z pierwszych kroków. Kiedy upewnimy się, że w księdze wieczystej nie wpisano służebności przesyłu warto ustalić, do kogo należy instalacja przesyłowa i skierować wniosek do przedsiębiorstwa przesyłowego.
Krok 2 – wniosek do przedsiębiorstwa przesyłowego
Zanim skierujemy nasze roszczenia do sądu warto wystąpić o dobrowolne ustanowienie służebności i wypłatę wynagrodzenia. Wiele spółek ma procedury ugodowe, dzięki którym można zaoszczędzić czas i nie kierować sprawy do sądu. W sytuacji kiedy nie dojdzie do porozumienia z przedsiębiorstwem przesyłowym pozostaje właścicielowi nieruchomości droga sądowa.
Krok 3 – pozew do sądu
Jeśli negocjacje nie przyniosą rezultatu, właściciel może wnieść pozew o ustanowienie służebności (art. 305² § 2 k.c.) albo o zapłatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości do niego należącej. Warto w tym miejscu zadbać o to, by pozew przygotował profesjonalista, który w należyty sposób określi przysługujące właścicielowi nieruchomości świadczenia oraz ścieżkę działania.
Krok 4 – dowody
Konieczne będą: mapy geodezyjne, zdjęcia, opinia biegłego rzeczoznawcy majątkowego, dokumentacja potwierdzająca czas i sposób korzystania z gruntu, tytuł prawny do nieruchomości.
Słup na działce – pomoc ekspertów Votum Odszkodowania
Rozpoczynając dochodzenie roszczeń, należy pamiętać, że usunięcie słupa to rozwiązanie możliwe, ale wyjątkowe. Wynagrodzenie za ustanowienie służebności to ścieżka bardziej realistyczna i najczęściej akceptowana przez sądy. Warto przed podjęciem działań przeanalizować sytuację prawną z ekspertem, który wskaże najlepsze rozwiązanie dla właściciela nieruchomości z instalacją przesyłową. Dzięki pomocy profesjonalnego pełnomocnika postępowanie zostanie przeprowadzone w taki sposób, że właściciel nieruchomości otrzyma wszelkie należne świadczenia za słup na działce. Skontaktuj się z Votum Odszkodowania w celu analizy sprawy.
Nie zawsze. Po 30 latach przedsiębiorstwo może nabyć służebność przesyłu przez zasiedzenie. Wtedy żądanie usunięcia jest bezskuteczne. Kluczowe jest jednak dokładne przeanalizowanie sprawy, ponieważ nie zawsze data biegu zasiedzenia jest tożsama z datą postawienia słupa na działce.
Tak. Można żądać wynagrodzenia za bezumowne korzystanie lub ustanowienia służebności przesyłu za zapłatą.
Roszczenie o wynagrodzenie przedawnia się po 6 latach.
Tak – jeśli jego demontaż zagroziłby ciągłości dostaw energii lub bezpieczeństwu sieci.
W praktyce – wynagrodzenie. Usunięcie jest możliwe tylko w wyjątkowych przypadkach, natomiast roszczenia finansowe są łatwiejsze do uzyskania i dają pewny efekt ekonomiczny.
