Służebność przesyłu to prawo rzeczowe, które umożliwia przedsiębiorstwu przesyłowemu korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie niezbędnym do posadowienia, utrzymania i eksploatacji urządzeń przesyłowych. Urządzenia przesyłowe obejmują m.in. słupy energetyczne, gazociągi, wodociągi, ropociągi. Ze względu na rozwój infrastruktury technicznej, dochodzi do konieczności prawnego uregulowania relacji między przedsiębiorcami przesyłowymi a właścicielami nieruchomości. W praktyce najczęściej odbywa się to za pomocą umowy o ustanowienie służebności przesyłu. Stanowi ona element współpracy między przedsiębiorstwami przesyłowymi, a właścicielami gruntu, na którym takie urządzenie ma funkcjonować.
Czym jest umowa o służebność przesyłu?
Umowa o służebność przesyłu w 2026 r. to porozumienie zawarte pomiędzy właścicielem nieruchomości, a przedsiębiorcą przesyłowym w celu ustanowienia służebności przesyłu na konkretnej nieruchomości. Dzięki temu przedsiębiorstwo może legalnie korzystać z gruntu lub innej nieruchomości. Właściciel powinien otrzymać wynagrodzenie za udostępnienie części swojego gruntu.
Podstawą prawną tego zagadnienia jest Kodeks cywilny (art. 305¹–305⁴), które mówi nam, że „Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu)”.
W skrócie, treść mówi nam o tym, że przedsiębiorca uzyskuje prawo do korzystania z nieruchomości, zgodnie z przeznaczeniem urządzeń przesyłowych.
Kiedy warto zawrzeć umowę o służebność przesyłu?
Umowa ta jest konieczna lub wskazana w szczególności w sytuacjach, gdy na nieruchomości:
- Znajdują się istniejące urządzenia przesyłowe.
- Planowana jest budowa nowych instalacji przesyłowych.
- Planowana jest modernizacja urządzenia przesyłowego.
- Istnieje potrzeba uregulowania korzystania z nieruchomości dla celów eksploatacji urządzeń technicznych.
Ze względu na to, że bez formalnego uregulowania prawnego eksploatacji urządzeń przesyłowych mogą się pojawić spory sądowe, zawarcie umowy jest wygodne, aby uniknąć nieporozumień w zakresie służebności przesyłu.
Procedura zawierania umowy o służebność przesyłu - krok po kroku
I. Identyfikacja potrzeby służebności przesyłu
Pierwszym krokiem jest ustalenie, czy na danej nieruchomości istnieje potrzeba ustanowienia służebności przesyłu. W tym celu warto:
- Sprawdzić mapy geodezyjne (np. Geoportal).
- Zweryfikować Księgę Wieczystą, czy w dziale III nie ustalono służebności przesyłu już wcześniej.
- Przeanalizować dokumentację techniczną i lokalizacyjną urządzeń przesyłowych.
- Skonsultować się z geodetą lub prawnikiem specjalizującym się w prawie nieruchomości.
Dobrze przeprowadzona identyfikacja pozwala uniknąć błędów w kolejnych etapach negocjacji i przygotowania umowy. Pozwoli także wysunąć wnioski, które mogą być pomocne przy negocjowaniu umowy.
II. Negocjacje między stronami
Po ustaleniu chęci zawarcia umowy o służebność przesyłu w 2026 r. przez obie strony, właściciel nieruchomości i przedsiębiorstwo przesyłowe powinni rozpocząć negocjacje. Pozwolą one na ustalenie satysfakcjonujący warunków dla obu stron, czyli między innymi:
- Zakresu służebności (czyli w jakim obszarze i w jakim zakresie przedsiębiorca ma prawo korzystać z nieruchomości).
- Zakresu uprawnień i obowiązków.
- Wysokości wynagrodzenia dla właściciela nieruchomości.
- Czasu trwania służebności.
- Zasad i warunków konserwacji.
- Napraw oraz dostępu do urządzeń.
III. Sporządzenie treści umowy
Umowa służebności przesyłu musi mieć formę aktu notarialnego, aby była skuteczna i prawnie wiążąca, co wynika z Kodeksu Cywilnego. Treść umowy powinna zawierać dokładne określenie:
- Rodzaju urządzeń przesyłowych, które mają być objęte służebnością.
- Przebiegu urządzeń na nieruchomości.
- Zakresu ograniczeń dla właściciela i uprawnień przedsiębiorcy.
- Wysokości wynagrodzenia (jeśli jest ustalane).
- Czasu obowiązywania służebności (czas określony lub czas nieoznaczony).
- Danych ewidencyjnych nieruchomości oraz numerów księgi wieczystej.
IV. Podpisanie aktu notarialnego
Po sporządzeniu treści umowy notariusz przeprowadza czynność notarialną, gdzie dokonuje odpowiednich wpisów w rejestrach i ewidencjach. Po podpisaniu aktu notarialnego właściciel otrzymuje odpis umowy. Przedsiębiorstwo przesyłowe może wtedy rozpocząć korzystanie z nieruchomości zgodnie z postanowieniami zawartej umowy.
V. Wniosek o wpis do księgi wieczystej
Choć prawo służebności przesyłu powstaje z mocy umowy, strony składają wniosek o wpis tej służebności do księgi wieczystej prowadzonej dla danej nieruchomości. Wpis ma charakter zabezpieczający interesy stron, szczególnie właściciela nieruchomości oraz przedsiębiorcy przesyłowego i jest informacją publiczną. Wniosek o wpis może być złożony przez każdą ze stron, zarówno właściciela, jak i przedsiębiorcę.
Pomoc Votum Odszkodowania
Jeśli masz na działce słup energetyczny, ropociąg, gazociąg lub inne urządzenie przesyłowe, skontaktuj się z ekspertem Votum Odszkodowania. Pomagamy nie tylko ustanowić służebność przesyłu za wyngrodzeniem, ale także uzyskać inne roszczenia, m.in. odszkodowanie za bezumowne korzystanie z działki w przesłości.
Tak, zgodnie z Kodeksem cywilnym umowa o ustanowienie służebności przesyłu musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego. Inna forma jest nieważna i nie powoduje ustanowienia prawa służebności przesyłu.
Jeżeli właściciel lub przedsiębiorca przesyłowy odmawia zawarcia umowy, druga strona może wystąpić do sądu o ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem. Taka możliwość wynika wprost z art. 305² Kodeksu cywilnego.
Tak, służebność przesyłu wygasa m.in. wraz z likwidacją przedsiębiorstwa, z chwilą wykonania jego działalności przesyłowej bądź z chwilą wygaśnięcia umowy, jeśli takowa została zawarta na czas określony.
