Słupy energetyczne stanowią element infrastruktury przesyłowej służącej dostarczaniu mediów do mieszkań, np. gazu, energii elektrycznej czy wody. Niejednokrotnie ich posadowienie na nieruchomości prywatnej w sposób istotny ogranicza korzystanie z nieruchomości. Wpływają nie tylko na jej walory estetyczne, ale również obniżają jej wartość czy uniemożliwiają pełne korzystanie z gruntu, np. poprzez trudności w uprawach. Słupy na działce posadowione przed rokiem 2008 często uznawane są za sytuację, w której nie można już nic zrobić – niekoniecznie tak jest.
Czym jest służebność przesyłu?
Zgodnie z art. 305¹ Kodeksu cywilnego, służebność przesyłu jest prawem umożliwiającym przedsiębiorcy korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie niezbędnym do budowy i eksploatacji urządzeń przesyłowych.
Ustanowienie służebności przesyłu może nastąpić poprzez:
- zawarcie umowy z właścicielem nieruchomości,
- orzeczenie sądu lub stosownej decyzji administracyjnej.
Co może należeć się właścicielowi za bezprawne korzystanie z jego gruntu?
W przypadku bezumownego korzystania z nieruchomości, właścicielom przysługuje kilka roszczeń. Do najważniejszych należy:
- wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości,
- odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości,
- ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem,
- żądanie usunięcia urządzeń,
- wykup nieruchomości (w przypadku, gdy wartość posadowionych urządzeń przewyższa wartość nieruchomości).
Podstawą dochodzenia roszczeń jest wykazanie trwałego i widocznego korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe bez tytułu prawnego.
Słupy na działce sprzed 2008 r. – do kogo kierować roszczenia?
Jednym z najważniejszych etapów postępowania, jest ustalenie właściciela infrastruktury przesyłowej (np. Enea, Tauron, PSE, PGE, Energa), gdyż to do niego bezpośrednio kierujemy żądania. Należy więc sprawdzić, która firma jest odpowiedzialna za słupy na działce.
Jest to kluczowy moment dla skutecznego dochodzenia roszczeń.
Słupy na działce – droga sądowa czy polubowna?
Dochodzić swoich praw można na dwóch płaszczyznach:
- postępowanie polubowne,
- postępowanie sądowe.
W pierwszej kolejności zasadne jest wezwanie przedsiębiorstwa do zapłaty lub negocjacji. Zawarcie ugody umożliwia ograniczenie kosztów i czasu.
W przypadku braku porozumienia, konieczne może być skierowanie postępowania na drogę sądową, wówczas właściciel nieruchomości może dochodzić:
- ustanowienie służebności za wynagrodzeniem,
- wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości,
- odszkodowanie za spadek wartości nieruchomości,
- roszczenie negatoryjne – żądanie usunięcia urządzeń przesyłowych.
Sprawy rozpoznawane są przez sąd cywilny. W zależności od wartości przedmiotu sporu, właściwym sądem może być sąd rejonowy lub okręgowy.
Słupy na działce sprzed 2008 r. a zasiedzenie
Pojęcie służebności przesyłu zostało wprowadzone do kodeksu cywilnego w 2008 r. Przed tą datą urządzenia przesyłowe często były budowane na nieruchomościach bez stosownej podstawy prawnej. Jednakże w praktyce nie zawsze oznacza to, że właściciele nie mogą skutecznie dochodzić należności.
Przedsiębiorstwa przesyłowe często podnosiły zarzut zasiedzenia. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego z grudnia 2025 r., wprost podkreślono, iż termin zasiedzenia służebności przesyłu nie może być liczony przed momentem wprowadzenia pojęcia do ustawy
Należy pamiętać, że ocena zasadności roszczeń wymaga każdorazowo szczegółowej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy. Jeśli więc masz słupy na działce, warto przeanalizować indywidualnie swoją sytuację.
Jak dokumenty są niezbędne do rozpoczęcia postępowania?
Skuteczne dochodzenie roszczeń wymaga zgromadzenia niezbędnej dokumentacji potwierdzającej fakt własności, wartości nieruchomości, wysokość dochodzonych roszczeń oraz komplet dokumentów potwierdzających posadowienie urządzeń przesyłowych na nieruchomości.
Zatem będą to:
- Dokumenty potwierdzające własność nieruchomości np. księga wieczysta.
- Mapy geodezyjne i informacje o przebiegu urządzeń.
- Ustalenie daty posadowienia infrastruktury.
- Dokumentacja fotograficzna.
- Opinia rzeczoznawcy.
Opinia biegłego, która umożliwi ocenę wartości nieruchomości oraz wpływ posadowionego urządzenia na nieruchomość, pozwalająca na szczegółową analizę wysokości dochodzonych roszczeń.
Przedawnienie roszczeń za słupy na działce
Roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości ulegają przedawnieniu. Co do zasady roszczenia przedawniają się z upływem 6 lat, licząc od momentu wymagalności. Tym samym ważne jest, aby dochodzić swoich praw jak najszybciej. Niezwykle pomocna może okazać się pomoc eksperta do spraw służebności przesyłu, który kompleksowo zabezpieczy nasz interes.
Votum Odszkodowania SA – pomoc w odszkodowaniu za słupy na działce
Właściciele nieruchomości, na których posadowiono urządzenia przesyłowe, nie są pozbawieni ochrony. Mogą dochodzić swoich roszczeń zarówno na drodze polubownej, jak i sądowej. Należy jednak pamiętać, iż każda sprawa wymaga indywidualnego podejścia, nie istnieje jeden schemat działania gwarantujący uzyskanie rekompensaty. Masz słupy na działce? Skorzystaj z analizy sprawy z ekspertem Votum Odszkodowania SA, który sprawdzi m.in. możliwość ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem czy oszacuje wysokość odszkodowania.
Urządzeniami przesyłowymi są wszystkie te urządzenia, które służą do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne, wchodzące w skład przedsiębiorstwa przesyłowego.
Wykreślenie służebności przesyłu z księgi wieczystej jest dopuszczalne, jednak uzależnione od spełnienia określonych przesłanek prawnych. Zasadnicze znaczenie ma uzyskanie zgody podmiotu, na rzecz którego służebność została ustanowiona, co niejednokrotnie wiąże się z koniecznością przeprowadzenia negocjacji albo wskazania istnienia szczególnych okoliczności uzasadniających jej zniesienie.
Nie, brak wpisu do księgi wieczystej nie oznacza automatycznie, że służebność przesyłu nie istnieje. Wpis do księgi wieczystej nie jest warunkiem istnienia służebności przesyłu, lecz pełni funkcję informacyjną i ochronną w obrocie nieruchomości.
