Słup energetyczny na działce to sytuacja z którą spotyka się bardzo duża ilość właścicieli gruntów w Polsce. Urządzenia przesyłowe mogą istotnie ograniczać sposób zagospodarowania terenu, a także obniżać jego wartość rynkową. Właściciele gruntu za te niedogodności mogą domagać się rekompensaty nie tylko w przypadku postawienia nowego słupa na działce, ale również gdy stoi on od kilkudziesięciu lat.
Czy słup na działce ponad 30 lat oznacza utratę prawa do roszczeń?
Przez lata przedsiębiorcy przesyłowi, którzy są właścicielami urządzeń energetycznych uznawali, że jeśli słup znajduje się na działce od ponad 30 lat, to właściciel gruntu nie może żądać żadnej rekompensata. Sądy w swej linii orzeczniczej również uznawały, że wieloletnie korzystanie przez przedsiębiorstwo z cudzej nieruchomości prowadziło do zasiedzenia. Jednak wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r., zmienił sytuację właścicieli gruntu. Czy po ponad 30 latach mogę uzyskać odszkodowanie od przedsiębiorcy przesyłowego?
Zarzut zasiedzenia a wyrok Trybunału Konstytucyjnego
Zasiedzenie służebności polega na tym, że przedsiębiorca przesyłowy może nabyć prawo do korzystania z nieruchomości właściciela gruntu po określonym czasie. Dla przedsiębiorcy działającego w dobrej wierze jest to 20 lat, jednak gdy jest to działanie w złej wierze termin ten wynosi 30 lat. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. P 10/16, stwierdził, że słupy energetyczne, które zostały postawione na działce przed 3 sierpnia 2008 roku nie mogą zostać uznane jako służebność przez zasiedzenie. Termin zasiedzenia służebności, będzie liczony dopiero od 3 sierpnia 2008 roku, ponieważ wcześniej w polskim prawie takiej instytucji nie było.
Kiedy właściciel nieruchomości może żądać odszkodowania?
Właściciel nieruchomości może żądać odszkodowania od przedsiębiorcy przesyłowego, gdy zakład korzysta z jego nieruchomości bez zgody, bez podpisanej umowy lub bez ustanowienia służebności przesyłu. Jest to bezumowne korzystanie z gruntu.
Istnieją sytuacje, w których przedsiębiorca przesyłowy ma prawo do korzystania z gruntu na podstawie decyzji administracyjnej, np. takiej, która ogranicza sposób korzystania z nieruchomości. Właściciel gruntu oraz jego następcy prawni w takiej sytuacji również może żądać odszkodowania. Wysokość odszkodowania ustala starosta, opierając się na podstawie opinii rzeczoznawcy majątkowego.
Jakie odszkodowania przysługują za słup na działce?
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości
Roszczenie to przysługuje właścicielowi gruntu, gdy słup został posadowiony na działce bez jego zgody i bez podstawy prawnej, np. bez decyzji administracyjnej lub umowy. Możliwe jest dochodzenie zapłaty za okres 6 lat wstecz od momentu wniesienia pozwu lub zawezwania do próby ugodowej.
Ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem
Jest to roszczenie mające na celu uregulowanie stanu prawnego na przyszłość. Przedsiębiorstwo uzyskuje wówczas prawo do korzystania z gruntu, a właściciel otrzymuje należną rekompensatę. Służebność przesyłu ujawniana jest w księdze wieczystej i umożliwia firmie dostęp do działki w celu konserwacji, eksploatacji i naprawy urządzeń. W zamian właściciel otrzymuje jednorazowe lub (rzadziej) okresowe wynagrodzenie. Wynagrodzenie to powinno rekompensować m.in.: korzystanie z gruntu przez przedsiębiorcę przesyłowego, spadek wartości działki.
Roszczenie o usunięcie lub przesunięcie urządzeń (roszczenie negatoryjne)
Roszczenie to polega na żądaniu usunięcia słupa z działki lub przesunięciu go w miejsce mniej uciążliwe. Jest to jednak roszczenie najtrudniejsze do wyegzekwowania, często oddalane przez sądy ze względu na zasady współżycia społecznego lub ze względu na bardzo wysokie koszty techniczne takiego przedsięwzięcia.
Słup na działce ponad 30 lat – podsumowanie
Jeżeli na twojej działce znajduje się słup posadowiony ponad 30 lat temu, w 2026 roku nadal możesz domagać się odszkodowania. Bieg terminu zasiedzenia służebności przesyłu przez przedsiębiorcę liczony jest od 3 sierpnia 2008 r., a więc nawet przy dobrej wierze nie upłynęło jeszcze wymagane 20 lat. Nie masz obowiązku godzić się na nieodpłatne korzystanie z Twojego gruntu możesz dochodzić zapłaty za słup postawiony bez twojej zgody. Jeśli szukasz pomocy w tym zakresie, skontaktuj się z ekspertami Votum Odszkodowania.
Termin 30 lat liczy jest liczy się od momentu wejście w życie przepisów regulujących służebność przesyłu, czyli od 3 sierpnia 2008 rok. Oznacza to, że nawet jeśli słup znajduje się na działce od ponad 30 lat, termin zasiedzenia służebności w złej wierze nie upłynął, ponieważ nie mógł rozpocząć biegu wcześniej niż w 2008 roku.
Istnieją dwie podstawowe drogi dochodzenia roszczeń.
Można to zrobić polubownie: podpisujesz z przedsiębiorstwem przesyłowym akt notarialny, w którym jest zapis odnośnie wynagrodzenia.
Drugą możliwością jest droga sądowa. Ta możliwość wchodzi w życie, gdy przedsiębiorca przesyłowy odmawia zapłaty lub zawarcia umowy. Składa się wniosek do sądu o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem. Wysokość kwoty ustalana jest zazwyczaj przez biegłego rzeczoznawcę.
