Sprawa zasiedzenia służebności przesyłu od lat budzi ogromne emocje – zarówno wśród właścicieli nieruchomości, jak i przedsiębiorstw przesyłowych. Tysiące kilometrów linii energetycznych, rurociągów i kabli przebiega dziś przez prywatne działki. Często bez zawartych umów, a w wielu przypadkach również bez żadnego odszkodowania dla właścicieli nieruchomości. Dziś, 2 grudnia, Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok, który rozstrzyga ważne kwestie dla właścicieli nieruchomości oraz przedsiębiorstw przesyłowych. Wyjaśniamy, co oznacza orzeczenie TK w sprawie słupów i rurociągów na prywatnych działkach.
Urządzenia przesyłowe – co rozstrzygał Trybunał Konstytucyjny?
Dziś Trybunał Konstytucyjny odpowiedział na pytanie: Czy przedsiębiorstwo energetyczne lub Skarb Państwa może nabyć przez zasiedzenie prawo do korzystania z prywatnej działki (służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu), jeśli nigdy nie przeprowadzono formalnego wywłaszczenia?
Sądy zapytały TK, czy taka praktyka sądowa – wprowadzona przez orzecznictwo Sądu Najwyższego – nie narusza Konstytucji RP oraz Protokołu nr 1 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.
Dla właścicieli działek kluczowe było ustalenie, czy dotychczasowe zasiedzenia były zgodne z Konstytucją i czy mogą zostać zakwestionowane.
Urządzenia przesyłowe a prawo własności: co wyrok TK oznacza dla właścicieli nieruchomości?
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma ogromne znaczenie dla właścicieli gruntów, przez które przebiegają linie energetyczne, gazociągi czy inne instalacje infrastrukturalne. Rozstrzygnięcie Trybunału:
- Podważa dotychczasową podstawę, na którą przedsiębiorstwa powoływały się w celu uniknięcia wypłaty odszkodowania.
- Otwiera drogę do wznowienia zakończonych już postępowań sądowych.
- Może ułatwić dochodzenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
- Może przyspieszyć porządkowanie stanu prawnego urządzeń przesyłowych na prywatnych działkach.
Dzisiejszy wyrok to bardzo dobra wiadomość dla właścicieli nieruchomości. W praktyce oznacza, że wiele osób zyska realną szansę na uzyskanie odszkodowania za wieloletnie, bezumowne korzystanie z nieruchomości z których korzystają przedsiębiorstwa przesyłowe które na prywatnych działkach posadowiły słupy, rurociągi, ropociągi czy inną infrastrukturę. Po dzisiejszej decyzji Trybunału operatorzy sieci będą musieli przyjrzeć się sposobowi, w jaki korzystają z cudzych gruntów. Z kolei właściciele nieruchomości powinni sprawdzić, czy na ich działkach stoją słupy, linie lub inne urządzenia przesyłowe – i jakie roszczenia mogą im z tego tytułu przysługiwać. Warto swoją sytuację przeanalizować już teraz. Dzisiejsze rozstrzygnięcie wzmacnia pozycję milionów osób, których własność była obciążona urządzeniami przesyłowymi jeszcze od czasów PRL. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego otwiera drogę do rekompensat i wymusza na przedsiębiorstwach uregulowanie wieloletnich zaległości wobec właścicieli gruntów. Wydane dziś orzeczenie to przełomowy krok w stronę uczciwego traktowania właścicieli nieruchomości obciążonych infrastrukturą przesyłową i poszanowania ich prawa do własności. Dzisiejszy wyrok jest bardzo istotny dla właścicieli nieruchomości, którzy posiadają na swojej działce urządzenie przesyłowe. Trybunał dziś uznał, że konstrukcja służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu jest niekonstytucyjna, dlatego też doliczanie do biegu zasiedzenia okresu przed 03.08.2008 r. jest niedopuszczalne.
Dlaczego wyrok TK nie rozstrzyga każdej sprawy dotyczącej rurociągów i słupów na działce?
Choć orzeczenie Trybunału ma ogromne znaczenie systemowe, nie rozwiązuje automatycznie każdej indywidualnej sprawy. Wynika to z kilku powodów:
- Każdy przypadek zasiedzenia wymaga osobnej oceny, m.in. pod kątem dobrej lub złej wiary przedsiębiorstwa, które korzysta z nieruchomości.
- W wielu postępowaniach konieczne będą opinie biegłych dotyczące przebiegu urządzeń i okresów ich użytkowania.
- Nawet po wyroku TK właściciel może być zobowiązany do udowodnienia swoich roszczeń przed sądem.
Wyrok stanowi więc fundament, ale nie zastępuje całego procesu dochodzenia odszkodowania dla właścicieli nieruchomości, którzy mają na swoich działkach urządzenia przesyłowe.
Co dalej z urządzeniami przesyłowymi po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia?
Orzeczenie Trybunału może przyspieszyć porządkowanie relacji pomiędzy właścicielami nieruchomości a przedsiębiorstwami przesyłowymi. Teraz przedsiębiorstwa przesyłowe powinny:
- Renegocjować lub zawrzeć nowe umowy o ustanowienie służebności przesyłu.
- Wypłacić wynagrodzenia za korzystanie z działek właścicielom, którzy mają do tego prawo.
- Zintensyfikować działania zmierzające do prawidłowego uregulowania stanu prawnego infrastruktury znajdującej się na prywatnych działkach.
Dla właścicieli działek wyrok TK oznacza większą ochronę ich interesów oraz realną możliwość dochodzenia odszkodowań, zwłaszcza tam, gdzie urządzenia przesyłowe znacząco obniżają wartość nieruchomości lub ograniczają jej wykorzystanie.
Sprawdź swoją sprawę z Votum Odszkodowania
Jeśli masz na swojej nieruchomości słup energetyczny, gazociąg lub inne urządzenie przesyłowe i chcesz zweryfikować możliwość uzyskania wynagrodzenia, skontaktuj się z Votum Odszkodowania. Nasz zespół ekspertów przeanalizuje Twoją sytuację prawną.
To sytuacja, w której firma przesyłowa (prąd, gaz, woda) nabywa darmowe prawo do trzymania swoich urządzeń na Twojej działce, bo stały tam wystarczająco długo. Następuje po 20 latach w dobrej wierze lub 30 latach. Jeśli dojdzie do zasiedzenia, nie dostaniesz żadnych pieniędzy (ani za ustanowienie służebności, ani zaległego odszkodowania).
O odszkodowanie może ubiegać się przede wszystkim właściciel nieruchomości, pod warunkiem że słup stoi na działce bez tytułu prawnego (bez umowy, decyzji administracyjnej czy wpisu w księdze wieczystej). Możesz żądać pieniędzy za tzw. bezumowne korzystanie z gruntu (do 10 lat wstecz, a przy działalności gospodarczej do 6 lat) oraz ustanowienia płatnej służebności przesyłu na przyszłość.
Wiele osób zyska realną szansę na uzyskanie odszkodowania za wieloletnie, bezumowne korzystanie z nieruchomości z których korzystają przedsiębiorstwa przesyłowe które na prywatnych działkach posadowiły słupy, rurociągi, ropociągi czy inną infrastrukturę. Po dzisiejszej decyzji Trybunału operatorzy sieci będą musieli przyjrzeć się sposobowi, w jaki korzystają z cudzych gruntów. Z kolei właściciele nieruchomości powinni sprawdzić, czy na ich działkach stoją słupy, linie lub inne urządzenia przesyłowe – i jakie roszczenia mogą im z tego tytułu przysługiwać.
