Buczenie agregatu chłodniczego pod oknem sypialni, sprężarka klimatyzatora załączająca się kilkanaście razy w nocy, wentylator przemysłowy pracujący przez całą dobę. Hałas agregatów, klimatyzatorów i wentylatorów przemysłowych bywa traktowany jak drobna niedogodność sąsiedzka, a może być immisją – bezprawnym zakłóceniem korzystania z Twojej nieruchomości. Wyjaśniamy, jakie normy tu obowiązują i jakie roszczenia możesz zgłosić za immisje hałasu.
Czym są immisje hałasu z agregatu lub klimatyzatora?
Immisja to oddziaływanie na sąsiednią nieruchomość wykraczające poza normalne korzystanie z własnej działki. Zgodnie kodeksem cywilnym właściciel powinien powstrzymać się od działań zakłócających korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.
Hałas agregatu, klimatyzatora czy wentylatora przemysłowego jest tego typowym przykładem. Urządzenie stoi na cudzym gruncie, ale dźwięk i drgania przenikają do Twojego domu. Wiele osób myśli, że skoro instalację zamontowano legalnie, sprawa jest zamknięta. Legalny montaż nie przesądza jednak o sposobie eksploatacji. Warto pamiętać, że uciążliwe immisje hałasu mogą stanowić poważne naruszenie Twoich praw, niezależnie od tego, czy samo urządzenie posiada odpowiednie zgłoszenia budowlane.
Jakie normy obowiązują hałas agregatu przemysłowego?
Dla hałasu przenikającego na tereny chronione akustycznie przepisy określają odrębne limity na dzień i na noc. Agregaty, klimatyzatory i wentylatory należą do kategorii „pozostałe obiekty i działalność będąca źródłem hałasu”:
▪ Zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, szpitale w miastach, domy opieki, obiekty dla dzieci i młodzieży – 50 dB w dzień i 40 dB w nocy.
▪ Zabudowa wielorodzinna, zagrodowa, rekreacyjno-wypoczynkowa i mieszkaniowo-usługowa – 55 dB w dzień i 45 dB w nocy.
Istotny jest sposób liczenia. Wskaźnik dzienny odnosi się do ośmiu najmniej korzystnych kolejnych godzin dnia, a nocny – do jednej najmniej korzystnej godziny nocy. Agregat głośny przez godzinę w nocy może więc przekraczać normę, choć wynik uśredniony z doby wygląda poprawnie.
Kiedy hałas mieszczący się w normie może nadal być immisją?
Przekroczenie normy hałasu nie jest warunkiem koniecznym roszczenia. Przepisy o ochronie środowiska i przepisy sąsiedzkie Kodeksu cywilnego działają równolegle, a wynik mieszczący się w normie nie przesądza, że zakłócenie nie wykracza poza przeciętną miarę.
Sąd ocenia całość sytuacji: charakter okolicy, porę i ciągłość pracy urządzenia oraz rodzaj dźwięków i występowanie drgań, których sam poziom dźwięku nie oddaje. Przykładowo dźwięk sprężarki bywa odbierany jako bardziej dokuczliwy niż głośniejszy, lecz równomierny szum. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że nawet stosunkowo ciche, lecz monotonne i specyficzne immisje hałasu dają podstawę do podjęcia skutecznych kroków prawnych przeciwko przedsiębiorstwu.
Co zrobić, gdy agregat sklepu hałasuje w bloku?
Tę sytuację warto odróżnić od poprzedniej. Hałas przenikający do mieszkania z lokalu usługowego w tym samym budynku nie jest oceniany według norm środowiskowych. Stosuje się tu przepisy techniczno-budowlane i Polskie Normy dotyczące poziomu dźwięku w pomieszczeniach.
Konsekwencja jest praktyczna: sprawą zajmuje się inny organ. Hałasem wewnątrz budynku zajmuje się powiatowa stacja sanitarno-epidemiologiczna, a nie starosta ani inspekcja ochrony środowiska. Wniosek pod niewłaściwym adresem bywa przyczyną utraty kilku miesięcy.
Gdzie zgłosić hałas wentylatora i inne immisje hałasu?
Jeżeli źródłem jest firma – sklep, myjnia, zakład produkcyjny – a hałas wychodzi poza jej teren, właściwy jest starosta jako organ ochrony środowiska. Na podstawie pomiarów wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu. Nie zamyka ona zakładu, lecz wyznacza limit, a jej naruszenie może skutkować karą pieniężną.
Jeżeli urządzenie należy do osoby fizycznej nieprowadzącej firmy – typowo pompa ciepła albo klimatyzator sąsiada – takiej decyzji się nie wydaje. Kompetencję ma wtedy wójt, burmistrz lub prezydent miasta, który może nakazać ograniczenie oddziaływania na środowisko.
Jakie roszczenia przysługują wobec właściciela urządzenia?
Droga cywilna daje trzy rodzaje roszczeń i można je łączyć w jednym pozwie. Pierwsze to zaprzestanie immisji, czyli przywrócenie stanu zgodnego z prawem: wyciszenie urządzenia, obudowa akustyczna, przeniesienie agregatu albo ograniczenie godzin pracy.
Drugie to odszkodowanie – najczęściej za spadek wartości nieruchomości, a także za wydatki na ochronę przed hałasem, np. wymianę okien. Trzecie to zadośćuczynienie: długotrwały hałas może naruszać dobra osobiste, w tym zdrowie i prawo do niezakłóconego korzystania z mieszkania.
Jak udowodnić immisje hałasu z agregatu lub wentylatora?
Podstawą jest pomiar hałasu metodyką referencyjną, wykonany przez akredytowane laboratorium albo organ. Odczyt z aplikacji w telefonie nie ma wartości dowodowej – nie odpowiada wskaźnikom z przepisów ani warunkom prowadzenia pomiaru, ale pozwala zorientować się o jakich wartościach hałasu możemy mówić w danej lokalizacji.
Poza pomiarem liczy się udokumentowanie uciążliwości dźwiękowych w czasie: dziennik zdarzeń z godzinami pracy urządzenia, korespondencja z zarządcą lub właścicielem instalacji, oświadczenia sąsiadów oraz dokumentacja medyczna, jeżeli hałas wpłynął na zdrowie.
Uciążliwość z agregatu, klimatyzatora czy wentylatora przemysłowego zwykle nie mija sama. Jeśli na co dzień dotykają Cię bezprawne immisje hałasu, nie musisz godzić się na ten dyskomfort i rezygnować ze swojego spokoju. Opisz swoją sytuację, a ocenimy możliwość działania.
Na terenach zabudowy jednorodzinnej – 40 dB, na terenach zabudowy wielorodzinnej i mieszkaniowo-usługowej – 45 dB. Wartości wynikają z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r. poz. 112 ze zm.). Pora nocy to godziny 22:00–6:00, a wskaźnik odnosi się do jednej najmniej korzystnej godziny.
Jeżeli hałas przenika poza teren sklepu – do starosty jako organu ochrony środowiska (art. 115a ust. 1 w zw. z art. 378 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska). Jeżeli agregat słychać w mieszkaniach nad lokalem – do powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej.
Starosta jako organ ochrony środowiska. Decyzji nie wydaje się dla hałasu z dróg, linii kolejowych i tramwajowych, kolei linowych, portów i lotnisk ani dla działalności osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą (art. 115a ust. 2 Prawa ochrony).
