Kopalnia nie musi kwestionować Twojej szkody, żebyś odszedł z niczym. Wystarczy zgłoszenie złożone pod złym adresem, remont zrobiony przed oględzinami albo pozew wniesiony o tydzień za późno. Błędy przy zgłaszaniu szkody górniczej rzadko dotyczą tego, czy szkoda istnieje – najczęściej dotyczą procedury. Pokazujemy pięć, które w praktyce kosztują najwięcej.
Na czym polegają pułapki formalne przy szkodach górniczych?
Na tym, że dochodzenie odszkodowania od zakładu górniczego ma własną procedurę, inną niż zgłoszenie szkody ubezpieczycielowi. Zgodnie z art. 151 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego sądowe dochodzenie roszczeń jest możliwe dopiero po wyczerpaniu postępowania ugodowego. Najczęstsze błędy przy zgłaszaniu szkody górniczej biorą się właśnie z pominięcia tej kolejności. Wiele osób myśli, że skoro przedsiębiorstwo górnicze milczy albo zaniża wycenę, można od razu iść do sądu.
Błąd 1. Zgłoszenie szkody górniczej do niewłaściwej kopalni
Roszczenie kieruje się do konkretnego przedsiębiorcy prowadzącego ruch zakładu górniczego, w którego obszarze leży nieruchomość. Zgłoszenie wysłane np. do sąsiedniego zakładu albo do podmiotu, który zakończył już działalność w tym rejonie, nie spowoduje skutecznego uruchomienia całej procedury.
Zanim złożysz wniosek, sprawdź mapy oddziaływania publikowane przez spółki wydobywcze oraz granice obszarów i terenów górniczych w rejestrach Państwowego Instytutu Geologicznego. Jeżeli ustalenie odpowiedzialnego jest niemożliwe, przepisy wskazują odpowiedzialność przedsiębiorcy, który w dniu ujawnienia się szkody ma prawo prowadzić działalność w danym obszarze górniczym.
Błąd 2. Zwłoka ze zgłoszeniem szkody górniczej i remont przed oględzinami
Masz 5 lat od dnia dowiedzenia się o szkodzie górniczej, ale czekanie do końca tego terminu działa przeciwko Tobie. W kolejnych miesiącach pojawiają się nowe pęknięcia i rośnie problem z rozgraniczeniem, co spowodował ruch zakładu górniczego, a co zwykłe zużycie budynku. Pamiętaj, że samo skierowanie roszczenia do kopalni nie przerywa biegu przedawnienia.
Drugą częścią tego błędu jest remont wykonany przed oględzinami. Rzeczoznawca kopalni ocenia to, co widzi, a nie to, co opisujesz. Jeżeli naprawa jest konieczna wcześniej, udokumentuj stan sprzed remontu: zdjęcia z widoczną datą, nagranie, kosztorys i faktury za materiały oraz robociznę.
Błąd 3. Zgłoszenie tylko części szkody
Wniosek obejmuje dokładnie to, co w nim wymienisz. Poszkodowani opisują zwykle pęknięcia ścian i na tym kończą, a poza zgłoszeniem zostają ogrodzenie, nawierzchnia podjazdu, schody, tarasy, instalacje, studnia, przechylenie budynku czy podtopienie działki.
To nie jest wyłącznie kwestia pieniędzy. Postępowanie ugodowe zostaje wyczerpane tylko wobec tych szkód górniczych, które zostały zgłoszone. Gdy sprawa trafi do sądu, roszczenia pominięte we wniosku mogą wymagać osobnego zgłoszenia i odczekania kolejnych 30 dni.
Błąd 4. Podpisanie ugody bez weryfikacji wyceny
Ugoda może kończyć sprawę w zakresie, który obejmuje. Zanim ją podpiszesz, porównaj propozycję kopalni z własnym kosztorysem i sprawdź trzy rzeczy: czy uwzględniono wszystkie uszkodzenia, jakie przyjęto stawki oraz jaką technologię naprawy założono.
We wniosku możesz wskazać oczekiwaną formę naprawienia szkody: naprawę obiektu albo zapłatę. Wybór nie jest jednak nieograniczony: jeżeli przywrócenie stanu poprzedniego byłoby niemożliwe albo pociągało za sobą nadmierne trudności lub koszty, roszczenie ogranicza się do świadczenia pieniężnego.
Błąd 5. Pozew przed wyczerpaniem postępowania ugodowego
Warunek wyczerpania postępowania ugodowego jest spełniony, gdy przedsiębiorca odmówił zawarcia ugody albo gdy od skierowania roszczenia upłynęło 30 dni i nie zostało zajęte stanowisko. Jeżeli sam wyznaczyłeś dłuższy termin w treści zgłoszenia, obowiązuje ten dłuższy termin. Milczenie przedsiębiorcy po upływie 30 dni wystarczy, żeby wejść na drogę sądową.
Pozew wniesiony wcześniej naraża na odrzucenie z powodu niedopuszczalności drogi sądowej. Dlatego istotna jest data doręczenia wniosku do przedsiębiorcy – to od niej liczy się termin.
Jak nie popełnić błędu przy zgłoszeniu szkody górniczej?
Zanim wyślesz wniosek, przejdź krótką listę kontrolną:
- Ustalony właściwy przedsiębiorca i konkretny zakład górniczy.
- Opisane wszystkie uszkodzone elementy, także poza samym budynkiem.
- Zdjęcia i nagranie stanu szkody górniczej sprzed remontu, z datą,
- Wskazana oczekiwana forma naprawienia szkody górniczej.
- Dane wszystkich współwłaścicieli nieruchomości.
- Potwierdzenie nadania lub doręczenia wniosku.
Większość utraconych odszkodowań górniczych przepada na procedurze, nie na merytoryce. Opisz swoją sytuację, a ocenimy możliwość działania.
Roszczenia przedawniają się z upływem 5 lat od dnia dowiedzenia się o szkodzie. W praktyce jest to moment, w którym uszkodzenie stało się dostrzegalne dla właściciela, a nie data rozpoczęcia eksploatacji.
Przedsiębiorca prowadzący ruch zakładu górniczego, wskutek którego wystąpiła szkoda. Jeżeli nie można ustalić, kto ją wyrządził, odpowiada przedsiębiorca, który w dniu ujawnienia się szkody ma prawo prowadzić działalność w obszarze górniczym, gdzie szkoda wystąpiła.
Po wyczerpaniu postępowania ugodowego, czyli gdy przedsiębiorca odmówił zawarcia ugody albo gdy od skierowania roszczenia upłynęło 30 dni – chyba że poszkodowany wyznaczył dłuższy termin. Pozew wniesiony wcześniej podlega odrzuceniu.
