Odszkodowania za słupy energetyczne i inne urządzenia przesyłowe na działce to dziś realna szansa na pieniądze dla właścicieli nieruchomości, zwłaszcza po przełomowym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. dotyczący zasiedzenia służebności przesyłu może otworzyć nowy rozdział dla właścicieli nieruchomości obciążonych infrastrukturą energetyczną, gazową czy innymi liniami przesyłowymi. TK uznał, że dotychczasowe podejście sądów, które dopuszczało zasiedzenie służebności o treści służebności przesyłu jeszcze przed wprowadzeniem jej do przepisów, było niezgodne z Konstytucją.
W praktyce oznacza to, że właściciele działek, na których od lat stoją słupy energetyczne, przebiegają linie energetyczne czy rurociągi, zyskują realną szansę na dochodzenie wynagrodzenia za korzystanie z gruntu oraz uregulowanie sytuacji prawnej nieruchomości.
Głos Votum Odszkodowania – szansa na rekompensatę
Znaczenie orzeczenia TK dla praktyki odszkodowawczej podkreśla Agnieszka Ryznar, Prezes Zarządu Votum Odszkodowania SA. Jej wypowiedź dla serwisu Bankier.pl pozostaje aktualna także w kontekście wsparcia, jakiego Votum Odszkodowania może udzielić właścicielom nieruchomości:
"Po tym, jak Trybunał Konstytucyjny uznał, że dotychczasowa praktyka sądów pozwalająca na zasiedzenie służebności przesyłu narusza konstytucyjną ochronę własności, właściciele nieruchomości zyskali pełną możliwość dochodzenia wynagrodzenia za wieloletnie, bezumowne korzystanie z ich gruntów oraz za ustanowienie służebności przesyłu. Dla osób, na których działkach znajdują się słupy energetyczne czy gazociągi, oznacza to realną szansę na uzyskanie świadczeń od kilkudziesięciu do nawet kilkuset tysięcy złotych – zależnie od rodzaju infrastruktury i skali ograniczeń w korzystaniu z gruntu".
To właśnie skala ograniczeń w użytkowaniu działki oraz rodzaj i przebieg infrastruktury przesyłowej będą kluczowe przy szacowaniu należnego właścicielowi wynagrodzenia.
Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że prawo własności w Polsce korzysta ze szczególnej ochrony. Ograniczenia prawa własności mogą być wprowadzane wyłącznie ustawą i w sposób jednoznaczny dla obywateli. Tymczasem przez lata sądy dopuszczały możliwość zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, zanim ta ostatnia została wprost uregulowana w przepisach (czyli przed 2008 rokiem).
Taka praktyka naruszała zasady systemu prawa rzeczowego – w szczególności zamknięty katalog praw rzeczowych oraz zakaz działania prawa wstecz. Właściciel często nie miał świadomości, że na jego nieruchomości „biegnie” termin zasiedzenia, a tym samym traci możliwość skutecznej ochrony swoich praw.
Choć w sprawie zapadły zdania odrębne, dotyczyły one przede wszystkim kwestii formalnych, a nie odmiennej oceny sytuacji właścicieli gruntów.
Co zmienia wyrok TK dla właścicieli nieruchomości?
Dotychczas przedsiębiorstwa przesyłowe bardzo często powoływały się na zasiedzenie służebności. Działo się tak zwłaszcza w sytuacji, gdy linie energetyczne czy gazociągi istniały na danej działce od kilkudziesięciu lat, a nigdy nie zawarto umowy z właścicielem. W efekcie wielu posiadaczy nieruchomości słyszało, że jest za późno na jakiekolwiek roszczenia odszkodowawcze.
Po wyroku TK ten schemat przestaje być aktualny. Właściciele:
- Zyskują mocniejsze argumenty w sporach z przedsiębiorstwami przesyłowymi.
- Mogą domagać się zapłaty za dotychczasowe, bezumowne korzystanie z gruntu.
- Mają podstawy, aby żądać uregulowania sytuacji na przyszłość – na przykład poprzez ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem.
Jakie roszczenia można dziś rozważyć?
W świetle orzeczenia TK właściciel nieruchomości obciążonej urządzeniami przesyłowymi może w szczególności:
- Domagać się wynagrodzenia za przeszłe, bezumowne korzystanie z działki – za okres, w którym przedsiębiorstwo użytkowało grunt bez uregulowanego tytułu prawnego,
- Zawrzeć umowę ustanowienia służebności przesyłu – wraz z wynagrodzeniem za przyszłe korzystanie z nieruchomości.
- Zweryfikować tytuły prawne przedsiębiorstwa przesyłowego. Sprawdzić, czy faktycznie istnieje ważna podstawa do korzystania z działki (decyzje wywłaszczeniowe, umowy, orzeczenia).
Na tym etapie szczególnie istotna jest specjalistyczna analiza dokumentów – ksiąg wieczystych, decyzji administracyjnych, archiwalnych umów czy map geodezyjnych.
Skutki gospodarcze – sygnał dla całego rynku przesyłowego
Wyrok TK w sprawie służebności przesyłu to nie tylko wzmocnienie pozycji właścicieli nieruchomości. To również ważny sygnał dla całej gospodarki. Orzeczenie Trybunału pokazuje, że
- Inwestycje infrastrukturalne muszą być prowadzone z poszanowaniem prawa własności.
- Interes publiczny czy gospodarczy państwa nie może być realizowany kosztem konstytucyjnych praw obywateli.
- Przewidywalność i przejrzystość obrotu prawnego są kluczowe dla stabilności rynku.
Dla przedsiębiorstw przesyłowych oznacza to:
- Konieczność ponownego przyjrzenia się tytułom prawnym do korzystania z cudzych gruntów.
- Uwzględnienie potencjalnych roszczeń odszkodowawczych w bilansach oraz budowania relacji z właścicielami na bardziej partnerskich zasadach. Powinno się to odbywać na zasadzie zawierania umów, wypłacania godziwego wynagrodzenia i prezentowania transparentnych zasad współpracy.
Czy czeka nas nowy etap w sporach o urządzenia przesyłowe?
Eksperci prawa rzeczowego zwracają uwagę, że wyrok TK ma charakter przełomowy na tle ostatnich dwóch dekad i z dużym prawdopodobieństwem wymusi zmianę dotychczasowej linii orzeczniczej sądów powszechnych. Jednocześnie podkreślają, że:
- Przed Sądem Najwyższym nadal czekają na rozpoznanie ważne zagadnienia prawne związane z zasiedzeniem służebności przesyłu.
- Ustawodawca może zdecydować się na doprecyzowanie przepisów. To dodatkowo ukształtuje sytuację właścicieli nieruchomości i przedsiębiorstw przesyłowych.
- Sam proces dochodzenia roszczeń przesyłowych – zwłaszcza w indywidualnych sprawach – nadal może być złożony i wymagać specjalistycznej wiedzy.
Mimo tych zastrzeżeń nie ma wątpliwości, że wyrok TK otwiera właścicielom działek drogę do weryfikacji swojej sytuacji i podjęcia działań o charakterze odszkodowawczym.
Co możesz zrobić jako właściciel działki z liniami przesyłowymi?
Jeżeli na Twojej nieruchomości znajdują się słupy energetyczne, linie przesyłowe, gazociągi lub inne urządzenia infrastrukturalne, warto podjąć następujące kroki.
- Sprawdź dokumenty. Ustal, czy istnieje jakakolwiek umowa lub decyzja administracyjna regulująca korzystanie z gruntu.
- Ocenić skalę ograniczeń. Zweryfikuj, czy z powodu urządzeń posadowionych na działce występuje niemożność zabudowy części działki, utrudnione użytkowanie, spadek wartości nieruchomości.
- Skontaktuj się ze specjalistami. Często jest to niezbędne, aby ustalić, czy i jakie roszczenia odszkodowawcze możesz zgłosić oraz jakie wynagrodzenie może wchodzić w grę.
W Votum Odszkodowania od lat pomagamy osobom poszkodowanym w dochodzeniu należnych im świadczeń odszkodowawczych. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. sprawia, że wielu właścicieli działek z infrastrukturą przesyłową po raz pierwszy zyskuje realne narzędzie do obrony swoich praw i uzyskania rekompensaty.
