Gaz, prąd, woda czy kanalizacja są niezbędne w codziennym życiu. Aby każdy mógł z nich korzystać, na terenie całego kraju powstają urządzenia przesyłowe – m.in. gazociągi, wodociągi, linie energetyczne czy słupy wysokiego napięcia. Wielu właścicieli działek nie zdaje sobie jednak sprawy, że przedsiębiorca przesyłowy nie zawsze posiada odpowiedni tytuł prawny do korzystania z prywatnej nieruchomości. Jeśli takiego tytułu brak – właściciel może starać się o wynagrodzenie za służebność przesyłu, a czasem także zapłaty za wcześniejsze, bezumowne korzystanie z działki. Poniżej wyjaśniamy, kiedy i jakie roszczenia przysługują właścicielowi nieruchomości.
Czym jest służebność przesyłu?
Służebność przesyłu to ograniczone prawo rzeczowe, które umożliwia przedsiębiorcy przesyłowemu:
- Instalację infrastruktury przesyłowej na cudzej nieruchomości.
- Korzystanie z niej w zakresie eksploatacji, usuwania awarii, modernizacji czy konserwacji.
Jeśli przedsiębiorca korzysta z działki bez odpowiedniego tytułu, właścicielowi przysługuje wynagrodzenie za służebność przesyłu.
Kiedy właściciel działki może dostać wynagrodzenie za służebność przesyłu?
Właściciel nieruchomości może wystąpić z roszczeniami wobec przedsiębiorcy przesyłowego w sytuacji, kiedy nie ma on ważnego tytułu prawnego, takiego jak:
- Prawidłowo zawarta umowa.
- Decyzja administracyjna.
- Prawomocne orzeczenie sądowe.
- Wpisana w księdze wieczystej służebność przesyłu.
W takiej sytuacji właściciel gruntu może dochodzić m.in.:
- Ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem.
- Zapłaty za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
- Usunięcia lub przesunięcia urządzeń.
- Wykupu nieruchomości w sytuacjach szczególnych.
Roszczenia te można kumulować w jednym postępowaniu.
Jakie wynagrodzenie przysługuje za ustanowienie służebności przesyłu?
Odszkodowanie za słup lub rurociąg na działce zależy od wielu czynników, m.in.:
- Wartości nieruchomości.
- Zakresu ingerencji w korzystanie z działki.
- Rodzaju i przebiegu infrastruktury.
- Powierzchni zajętej strefy ochronnej.
- Dolegliwości związanych z usytuowaniem urządzeń.
W praktyce wynagrodzenia wahają się od ok. 1 000 zł do nawet 400 000 zł, w zależności od konfiguracji sprawy. Kodeks cywilny mówi jedynie o „odpowiednim wynagrodzeniu”, dlatego każda sprawa wymaga indywidualnej analizy. Eksperci Votum Odszkodowania pomagają na każdym etapie sprawy.
Jak ustanowić służebność przesyłu?
Możliwe są dwie drogi uzyskania odszkodowania za wodociąg, ropociąg czy słup energetyczny na działce:
- Negocjacje i umowa.
- Składanie ofert i negocjacje z przedsiębiorcą.
- Zawarcie umowy ustanawiającej służebność przesyłu.
- Możliwość zawarcia ugody również w trakcie postępowania sądowego.
- Postępowanie sądowe.
- Gdy negocjacje nie przynoszą rezultatu.
- Sąd ustala treść służebności oraz wysokość należnego wynagrodzenia.
- W jednym procesie można dochodzić kilku roszczeń jednocześnie.
Jak wyrok Trybunału z 2 grudnia 2025 wpłynął na sytuację właścicieli nieruchomości?
Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 10/16 uznał, że nie można rozpocząć biegu zasiedzenia służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed 2008 r., czyli przed wprowadzeniem jej do kodeksu cywilnego. Oznacza to, że zasiedzenie wymaga 20 lat (dobra wiara) lub 30 lat (zła wiara), ale najwcześniejszy możliwy moment zasiedzenia przypadnie dopiero na rok 2028. To wzmacnia pozycję właścicieli działek, którym przedsiębiorcy często przedstawiali zarzut zasiedzenia.
Wynagrodzenie za służebność przesyłu – pomoc ekspertów
Jeśli na Twojej działce znajdują się gazociągi, wodociągi, linie energetyczne, słupy lub inne urządzenia przesyłowe, a przedsiębiorca przesyłowy nie ma tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości – możesz ubiegać się wynagrodzenie za służebność przesyłu, wcześniejsze bezumowne korzystanie z Twojej ziemi i inne roszczenia przesyłowe. Jeśli chcesz sprawdzić swoją możliwość otrzymania odszkodowania, skontaktuj się z Votum Odszkodowania. Mamy doświadczenie w pomocy właścicielom nieruchomości.
Przede wszystkim od: wartości obciążonej nieruchomości, zakresu ingerencji w korzystanie z działki, rodzaju i przebiegu infrastruktury, powierzchni zajętej strefy ochronnej oraz ogólnej dolegliwości związanych z usytuowaniem urządzeń.
Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie można rozpocząć biegu zasiedzenia służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed 2008 r., czyli przed wprowadzeniem jej do kodeksu cywilnego przez co na dzień dzisiejszy w praktyce nie istnieje możliwość zasiedzenia służebności przesyłu.
W zależności od sytuacji faktycznej w konkretnej sprawie wynagrodzenia wahają się od ok. 1 000 zł do nawet 400 000 zł.
