Dostałeś od zakładu górniczego propozycję, że sama naprawi pęknięte ściany albo osiadły fundament – zamiast wypłacić Ci pieniądze? To częsta sytuacja przy szkodach górniczych i wcale nie musisz się na nią godzić. Wyjaśniamy, kiedy przedsiębiorstwo może naprawić szkodę we własnym zakresie, kiedy masz prawo żądać odszkodowania w pieniądzu i na co uważać, zanim cokolwiek podpiszesz.
Czy zakład górniczy może narzucić naprawę zamiast wypłaty odszkodowania?
Co do zasady – nie. Jeżeli szkoda powstała po 1 stycznia 2012 r., to Ty decydujesz, w jakiej formie ma zostać naprawiona.
Przepisy dają poszkodowanemu wybór: możesz żądać przywrócenia stanu poprzedniego (czyli naprawy budynku) albo zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej. To Twoja decyzja, a nie zakładu górniczego.
Warto znać tę zasadę, bo wiele osób wciąż o tym nie pamięta. Pod rządami poprzedniej ustawy to naprawa była formą podstawową, a odszkodowanie pieniężne przysługiwały dopiero wtedy, gdy naprawa była niemożliwa lub zbyt kosztowna. Te dawne reguły dotyczą już wyłącznie szkód sprzed 2012 r. – jeżeli Twoja szkoda jest nowsza, masz swobodę wyboru przysługującego roszczenia.
Na czym polega naprawa wykonywana przez kopalnię i jakie niesie ryzyko?
Naprawa przez zakład górniczy oznacza, że to ona – własnymi ekipami lub przez wynajętą firmę budowlaną – przywraca budynek do stanu sprzed szkody. Brzmi wygodnie, ale ma swoje pułapki.
Przedsiębiorcy górniczy często preferują tę formę, bo wykonanie prac własnymi siłami wychodzi taniej i daje im pełną kontrolę nad zakresem robót. Problem w tym, że ich celem jest zamknięcie sprawy możliwie najmniejszym kosztem, a niekoniecznie najlepszymi dla Ciebie metodami.
W praktyce zdarza się, że naprawa jest powierzchowna – zamaskuje pęknięcia, ale nie usunie ich przyczyny ani nie odtworzy pełnej wartości nieruchomości. Przy szkodach w gruncie bywa jeszcze trudniej: nawieziona ziemia potrafi osiadać przez kolejne lata, a efekt rekultywacji jest niepewny.
Kiedy lepszym wyborem jest odszkodowanie pieniężne?
Odszkodowanie za szkody górnicze najczęściej się opłaca, gdy chcesz mieć kontrolę nad remontem albo nie masz pewności, że zakład górniczy wykona go rzetelnie.
Dostając pieniądze, sam wybierasz wykonawcę, materiały i termin prac. Odszkodowanie powinno odpowiadać niezbędnym kosztom przywrócenia stanu poprzedniego nieruchomości – obowiązuje tu zasada pełnego odszkodowania. W praktyce oznacza to, że wypłata ma realnie pozwolić Ci naprawić budynek, a nie tylko symbolicznie dołożyć się do remontu.
Pieniądze bywają też jedynym rozsądnym rozwiązaniem, gdy przywrócenie stanu poprzedniego jest technicznie niemożliwe albo pochłonęłoby koszty rażąco wyższe niż wartość samej szkody.
Co zrobić, gdy zakład górniczy proponuje naprawę, a Ty wolisz pieniądze?
Nie podpisuj od razu zgody na naprawę. Złóż jasne pismo, w którym żądasz naprawienia szkody przez zapłatę odpowiedniej kwoty, a nie przez wykonanie robót przez zakład.
Tu pojawia się ważny niuans. Jeżeli to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego, a Ty chcesz otrzymać pieniądze i przeprowadzić remont samodzielnie, może powstać spór. W sytuacji, gdy żadna ze stron nie będzie chciała ustąpić, sprawę rozstrzygnie sąd.
Dlatego kluczowe są dobre uzasadnienie i wycena. Warto zlecić własną, niezależną wycenę szkody, żeby mieć mocny argument w rozmowie z zakładem górniczym i nie opierać się wyłącznie na kosztorysie przygotowanym na jej zlecenie.
Czy po naprawie wykonanej przez zakład górniczy można żądać dopłaty?
Jeżeli po naprawie budynek nadal jest wart mniej niż przed szkodą, masz prawo domagać się dodatkowego odszkodowania za tzw. ubytek wartości nieruchomości.
Sądy wielokrotnie potwierdzały, że samo powierzchowne naprawienie uszkodzeń nie wystarczy, jeśli nie przywraca pełnej wartości nieruchomości sprzed szkody. W takiej sytuacji szkoda może zostać naprawiona częściowo przez remont, a w pozostałej części przez dopłatę w pieniądzu.
To istotne, bo nieruchomość po szkodzie górniczej – nawet ładnie wyremontowana – bywa trudniejsza do sprzedaży i niżej wyceniana. Ta różnica w wartości również może być szkodą, której naprawienia możesz żądać.
Dlaczego trzeba uważać na ugodę z kopalnią?
Zanim cokolwiek podpiszesz, dokładnie sprawdź treść ugody. Jej zawarcie definitywnie kończy temat danej szkody – później bardzo trudno wrócić do sprawy.
Co zrobić, gdy nie zgadzasz się z kopalnią?
Jeżeli nie uda Wam się dojść do porozumienia, możesz skierować sprawę do sądu. Zanim to nastąpi, ustawa wymaga jednak podjęcia postępowania ugodowego.
W praktyce oznacza to, że najpierw kierujesz do kopalni wezwanie i czekasz na jej stanowisko. Drogę sądową otwiera dopiero odmowa zawarcia ugody albo brak porozumienia w ustawowym terminie. Ważna informacja: w sprawach o naprawienie szkody górniczej poszkodowany jest zwolniony z opłaty sądowej, więc samo wniesienie pozwu nic Cię nie kosztuje.
Pamiętaj też o terminie. Roszczenia z tytułu szkód górniczych przedawniają się po 5 latach od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie. Im wcześniej zgłosisz sprawę, tym łatwiej o dowody i precyzyjne rozgraniczenie uszkodzeń.
Jak Votum Odszkodowania może Ci pomóc?
Spór z zakładem górniczym to starcie z silniejszym, dobrze przygotowanym przeciwnikiem. Nie musisz prowadzić go sam.
Votum Odszkodowania od blisko 20 lat pomaga poszkodowanym w dochodzeniu należnych im świadczeń. W sprawach szkód górniczych pomożemy Ci ocenić, czy propozycja zakładu jest dla Ciebie korzystna, zlecimy niezależną wycenę i poprowadzimy negocjacje, a w razie potrzeby – zarekomendujemy dalsze kroki w sprawie. Skontaktuj się z nami i sprawdź, czy możemy Ci pomóc.
Przy szkodach powstałych po 1 stycznia 2012 r. co do zasady to poszkodowany wybiera formę naprawienia szkody. Jeśli chcesz otrzymać pieniądze i wyremontować budynek samodzielnie, należy dokładnie o to zawnioskować w zgłoszeniu szkody. W razie brak dojścia do porozumienia sprawę będzie rozstrzygać sąd.
Tak, jeżeli mimo naprawy nieruchomość jest warta mniej niż przed szkodą. Możesz wtedy domagać się dopłaty za utratę wartości budynku. Wymaga to jednak precyzyjnego udokumentowania i wyliczenia.
Roszczenia z tytułu szkód górniczych przedawniają się po 5 latach od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie. Mimo to warto zgłosić sprawę jak najszybciej, bo łatwiej wtedy zabezpieczyć dowody.
Nie. W sprawach o naprawienie szkody górniczej poszkodowany jest zwolniony z opłaty sądowej.
