2 grudnia 2025 roku Trybunał Konstytucyjny wydał długo wyczekiwany wyrok w sprawie P 10/16, odpowiadając na pytania prawne przedstawione przez Sąd Rejonowy w Grudziądzu oraz Sąd Rejonowy w Brodnicy. Sprawa dotyczyła kwestii fundamentalnej dla ochrony prawa własności – wieloletniego korzystania przez przedsiębiorstwa przesyłowe z cudzych gruntów pod pretekstem zasiedzenia służebności.
Decyzja zapadła w pełnym składzie i już w dniu publikacji zaczęła być uznawana za jedno z kluczowych orzeczeń dotyczących infrastruktury przesyłowej w Polsce.
Dlaczego orzeczenie P 10/16 ma tak duże znaczenie?
Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 10/16 podkreślił, że prawo własności chronione jest nie tylko przez Konstytucję, ale także przez fundamentalne zasady państwa prawa. Powoływanie się na zasiedzenie jako podstawę do korzystania z prywatnego gruntu bez wynagrodzenia zostało uznane za naruszenie tych zasad. TK wyraźnie wskazał, że takie działanie pozbawia właścicieli realnej możliwości rozporządzania swoją własnością i zamienia ich grunt w przestrzeń użytkowaną przez podmioty gospodarcze bez jakiegokolwiek ekwiwalentu.
Orzeczenie więc otwiera drogę dla właścicieli nieruchomości do kwestionowania wcześniejszych zasiedzeń.
Głos ekspertów w publicznej debacie - P 10/16
Wraz z publikacją orzeczenia rozpoczęła się szeroka dyskusja na temat jego konsekwencji. Media branżowe i ogólnopolskie analizowały możliwe skutki dla właścicieli działek, a także dla firm przesyłowych, które posiadają tysiące kilometrów infrastruktury rozsianej po całym kraju.
Wśród przywoływanych opinii zwracano uwagę na potrzebę gruntownego uporządkowania relacji między przedsiębiorstwami a właścicielami nieruchomości. W komentarzach ekspertów zaczęła się powtarzać teza, że sprawa ma wymiar nie tylko prawny, lecz także społeczny – dotyczy bowiem osób, które przez wiele lat słyszały, że nie mogą liczyć na jakiekolwiek wynagrodzenie.
Właśnie w tym kontekście money.pl cytowało wypowiedzi prezes Votum Odszkodowania, Agnieszki Ryznar. Jej głos pojawiał się w analizach jako przykład perspektywy praktycznej – opartej na pracy z osobami, które zgłaszały problemy dotyczące bezumownego zajmowania nieruchomości.
W jednym z materiałów podkreślano, że – jak zauważyła Agnieszka Ryznar – przedsiębiorstwa przesyłowe będą musiały zmierzyć się z koniecznością uregulowania stanu prawnego ogromnej części swojej infrastruktury. W mediach pojawiły się również omówienia jej stanowiska, w którym wskazywała, że wyrok TK otwiera właścicielom realną możliwość kwestionowania dotychczasowych zasiedzeń oraz dochodzenia wynagrodzenia za wieloletnie, bezumowne korzystanie z gruntu.
Takie komentarze pokazują, że ekspertki i eksperci zajmujący się tematami infrastruktury przesyłowej od dawna sygnalizowali potrzebę zmiany podejścia. Wyrok TK sprawił, że ta potrzeba stała się faktem.
Co zmienia orzeczenie dla właścicieli działek?
Orzeczenie Trybunału nie jest tylko teoretycznym rozstrzygnięciem. W praktyce oznacza otwarcie szeregu możliwości, które wcześniej były skutecznie blokowane przez powoływanie się na zasiedzenie służebności.
Właściciele działek mogą teraz:
- ponownie analizować sytuację prawną swoich nieruchomości,
- kwestionować wcześniejsze zasiedzenia,
- dochodzić wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu,
W wielu przypadkach może to oznaczać odszkodowanie za lata ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości – także w sytuacjach, gdy właściciel dotąd słyszał, że „nic się nie da zrobić”.
Szczególnie ważna jest też możliwość uporządkowania stanu prawnego na przyszłość – co oznacza, że przedsiębiorstwa przesyłowe będą musiały zacząć realnie negocjować warunki korzystania z prywatnych nieruchomości.
Votum Odszkodowania - wsparcie dla osób, których własność była naruszana
Dla osób, których działki były wykorzystywane bezumownie, orzeczenie TK może stać się początkiem drogi do uzyskania wynagrodzenia. W Votum Odszkodowania zajmujemy się sprawami związanymi z infrastrukturą przesyłową i problemem bezprawnego zajmowania nieruchomości.
Decyzja Trybunału Konstytucyjnego potwierdza, że te problemy były realne i wymagały systemowego rozwiązania. Orzeczenie daje właścicielom nowe narzędzia prawne, a firmom przesyłowym wyznacza jasne standardy działania – zgodne z konstytucyjną ochroną prawa własności.
Jako Votum Odszkodowania pomagamy właścicielom przejść cały proces: od oceny stanu prawnego, przez przygotowanie roszczeń, aż po reprezentację w negocjacjach czy sporach sądowych.
