Na Twojej działce znajduje się słup energetyczny, gazociąg lub ropociąg i zastanawiasz się, czy dochodzenie swoich praw będzie wiązało się z wysokimi kosztami? Właściciele nieruchomości często obawiają się, że postępowanie przeciwko przedsiębiorstwu przesyłowemu okaże się zbyt ryzykowne finansowo. Sprawdź, kiedy możesz ubiegać się o wynagrodzenie za służebność przesyłu lub odszkodowanie za słup energetyczny oraz kto ostatecznie ponosi koszty postępowania.
Czy właściciel działki zawsze ponosi koszty postępowania?
Nie. Wbrew powszechnej opinii właściciel nieruchomości nie zawsze ponosi koszty sprawy przeciwko przedsiębiorstwu energetycznemu. Wszystko zależy od rodzaju postępowania, jego wyniku oraz decyzji sądu dotyczącej rozliczenia kosztów.
Jeżeli na nieruchomości znajduje się słup energetyczny, gazociąg, ropociąg lub inne urządzenie przesyłowe, właściciel może dochodzić swoich praw, w szczególności:
- Ustanowienia służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem.
- Wynagrodzenia za bezumowne
- Odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości.
- Uregulowania stanu prawnego urządzeń przesyłowych.
W praktyce wiele spraw kończy się ugodą jeszcze przed wydaniem wyroku, co pozwala ograniczyć koszty zarówno właściciela działki, jak i przedsiębiorcy przesyłowego.
Od czego zależą koszty postępowania ws. służebności przesyłu?
Koszty postępowania obejmują przede wszystkim opłatę od wniosku lub pozwu, wynagrodzenie pełnomocnika oraz wydatki związane z opiniami biegłych. W sprawach o wynagrodzenie za służebność przesyłu opinia rzeczoznawcy majątkowego bardzo często stanowi kluczowy dowód.
Sąd rozlicza koszty po zakończeniu postępowania. Jeżeli stanowisko jednej ze stron okaże się w przeważającej części uzasadnione, druga strona może zostać zobowiązana do zwrotu kosztów procesu. Nie oznacza to jednak, że właściciel działki zawsze ryzykuje konieczność pokrycia wszystkich wydatków.
Kiedy przedsiębiorstwo przesyłowe zwraca koszty?
Jeżeli właściciel skutecznie wykaże, że przedsiębiorca korzysta z nieruchomości bez odpowiedniego tytułu prawnego lub że należy mu się wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu, sąd może zasądzić odpowiednie świadczenie oraz rozstrzygnąć o zwrocie kosztów postępowania.
Potwierdza to aktualne orzecznictwo Sądu Najwyższego. W postanowieniu z 12 kwietnia 2024 r. (sygn. II CSKP 2062/22) Sąd Najwyższy uchylił wcześniejsze rozstrzygnięcie dotyczące ustanowienia służebności przesyłu, wskazując na konieczność ponownej oceny sprawy, w tym prawidłowego ustalenia przesłanek ustanowienia służebności oraz rozliczenia kosztów postępowania.
Podobnie w postanowieniu z 8 listopada 2024 r. (sygn. I CSK 157/24) Sąd Najwyższy pozostawił w mocy rozstrzygnięcie, w którym właścicielom nieruchomości przyznano jednorazowe wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu dla linii wysokiego napięcia. Pokazuje to, że właściciele nieruchomości skutecznie dochodzą swoich praw, a twierdzenie, że „nikt nie wygrywa z energetyką”, nie znajduje potwierdzenia w praktyce sądowej.
Czy można uzyskać odszkodowanie za słup energetyczny?
Tak, jednak warto pamiętać, że pojęcie odszkodowania za słup energetyczny jest często używane potocznie. W wielu przypadkach właścicielowi przysługuje przede wszystkim wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu albo roszczenie za bezumowne korzystanie z działki.
To, jakie roszczenie będzie właściwe, zależy od wielu okoliczności, między innymi od daty wybudowania urządzeń, dokumentacji inwestycji oraz tego, czy przedsiębiorstwo posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości.
Znaczenie dokumentów i orzecznictwa
W postępowaniach dotyczących urządzeń przesyłowych kluczową rolę odgrywa dokumentacja inwestycyjna. Sąd bada, czy przedsiębiorstwo dysponowało decyzją administracyjną, pozwoleniem na budowę lub innym tytułem prawnym uprawniającym do korzystania z nieruchomości.
Przykładem jest postanowienie Sądu Najwyższego z 22 lipca 2024 r., sygn. III CZ 104/24, w którym podkreślono znaczenie prawidłowego ustalenia podstaw korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe oraz konieczność szczegółowej analizy materiału dowodowego. Orzeczenie pokazuje, że każda sprawa wymaga indywidualnej oceny i nie może zostać rozstrzygnięta wyłącznie na podstawie samego faktu istnienia urządzeń przesyłowych.
Służebność przesyłu – pomoc ekspertów
Nie można jednoznacznie stwierdzić, że właściciel działki zawsze ponosi koszty postępowania przeciwko przedsiębiorstwu przesyłowemu. Ostateczne rozliczenie zależy od rodzaju sprawy, zgromadzonych dowodów oraz rozstrzygnięcia sądu. W wielu przypadkach właściciele uzyskują wynagrodzenie za służebność przesyłu, świadczenie za bezumowne korzystanie z działki lub inne należności związane z posadowieniem urządzeń przesyłowych.
Nie zawsze. W zależności od okoliczności właścicielowi może przysługiwać wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu, roszczenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości albo odszkodowanie wynikające z odrębnych przepisów.
Tak, ale wyłącznie wtedy, gdy posiada odpowiedni tytuł prawny, np. decyzję administracyjną, ustanowioną służebność przesyłu lub gdy doszło do zasiedzenia służebności.
Tak, ponieważ samo upływanie czasu nie oznacza automatycznie utraty wszystkich praw. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej analizy, zwłaszcza pod kątem przedawnienia roszczeń oraz ewentualnego zasiedzenia służebności przez przedsiębiorstwo przesyłowe.
